Orgaandonatie en je lichaam aan de wetenschap
Wie niets invult, heeft ook een keuze. Dat is wat orgaandonatie anders maakt dan bijna elke andere vraag in de Wegwijzer.
Sinds 2020 staat iedereen in het Donorregister, en wie zelf niets invult krijgt automatisch ‘geen bezwaar tegen orgaandonatie’ achter zijn naam.
Je lichaam ter beschikking stellen aan de wetenschap werkt precies omgekeerd: dat gebeurt alleen als je het zelf, bij leven, met de hand hebt vastgelegd.
Je keuze staat in het Donorregister, niet in je Wegwijzer
hoort bij de vragen Orgaandonatie en Lichaam afstaan
Wie niets invult, staat er ook in
Wat er gebeurt zonder keuze
Sinds 2020 staat iedereen in het register. Vul je niets in, dan komt er ‘geen bezwaar tegen orgaandonatie’ bij je naam te staan. De Rijksoverheid schrijft: dat betekent in de praktijk hetzelfde als ‘Ja, ik word donor’.
Hoeveel mensen dat overkomt
Volgens de Rijksoverheid staat ongeveer 60 procent van de 18- tot 24-jarigen zo geregistreerd, mogelijk zonder het goed te hebben begrepen. Daarom krijgt sinds juli 2026 iedereen die 21 wordt een herinneringsbrief.
Wat je naasten straks meemaken
Bij een overlijden in het ziekenhuis bespreekt de arts met de nabestaanden wat er in het register staat. In sommige situaties kunnen zij bezwaar maken. Weten wat jij wilde, maakt dat gesprek een stuk lichter.
De vier keuzes die het Donorregister kent
vastleggen doe je met DigiD op donorregister.nl
Donor
In het register: ‘Ja, ik wil donor worden’. Je organen en weefsels kunnen na je overlijden naar een patiënt gaan.
Praktisch
- Wat je moet doen
- Leg dit ook echt vast met DigiD op donorregister.nl. Wat je in je Wegwijzer invult verandert het register niet.
Geen donor
In het register: ‘Nee, ik wil geen donor worden’. Dit is de enige keuze die je actief moet vastleggen om te gelden.
Praktisch
- Wat je moet doen
- Doe je niets, dan staat er ‘geen bezwaar’, en dat is het tegenovergestelde van wat je wilt. Dit is dus de keuze waarbij invullen het meest uitmaakt.
Naasten beslissen
In het register: ‘Mijn partner of familie beslist na mijn overlijden’.
Praktisch
- Wat je moet doen
- Bespreek het dan ook met hen. Zij krijgen die vraag op een moment dat ze net iemand verloren hebben; een keer eerder erover gepraat hebben, verandert dat gesprek.
Eén persoon beslist
Het register kent nog een vierde mogelijkheid: ‘Ik wijs één persoon aan die beslist na mijn overlijden’.
Praktisch
- Wat je moet doen
- Die persoon wordt na je overlijden door de arts gebeld. Zet in het toelichtingsveld wie het is, zodat je naasten weten wie die telefoon krijgt.
Je lichaam ter beschikking stellen aan de wetenschap
hoort bij de vraag Lichaam afstaan
Dit regel je zelf, bij leven, en met de hand
Hoe je je aanmeldt
Je meldt je aan bij de afdeling anatomie van een universiteit. Daarvoor is een eigenhandig geschreven wilsbeschikking nodig: met de hand geschreven, ondertekend en gedateerd. Het instituut houdt het origineel; jij en je huisarts krijgen een kopie.
Het kan alleen bij leven. Je naasten kunnen dit later niet voor je regelen.
Het kan ook niet lukken
In Nederland zijn er zeven afdelingen anatomie: Amsterdam UMC, LUMC, Radboudumc, Erasmus MC, UMC Utrecht, Maastricht UMC+ en UMCG. Elk stelt eigen voorwaarden.
Er kan een tijdelijke stop op inschrijven zijn, en er kunnen grenzen gelden aan leeftijd of woonplaats. Reken er dus niet op dat het lukt als je het uitstelt.
Wat het betekent voor je uitvaart
Stel je je hele lichaam ter beschikking, dan komt het niet terug naar je naasten. Er is dan geen begrafenis of crematie zoals anders. Bij het Radboudumc, UMC Utrecht, Amsterdam UMC en UMCG staat een monument waar naasten afscheid kunnen nemen.
Orgaandonatie gaat altijd voor. Wil je alleen je hart of je hersenen doneren, dan gaat je lichaam wel terug naar je naasten.
Waarom dit niet in de Wensenkluis kan blijven staan
Bij de vorm van de uitvaart staat Afstaan aan wetenschap als optie tussen begraven en cremeren. Dat is de keuze, maar het is de enige van de drie die je niet aan je naasten kunt overlaten: zonder jouw handgeschreven wilsbeschikking bij een instituut gebeurt het niet.
Wie het daar aanvinkt en verder niets doet, laat zijn naasten met een wens achter die niet uitvoerbaar is. Wat je in je Wegwijzer invult: bij welk instituut je bent aangemeld, en waar je wilsbeschikking ligt.
Waarom er bij donatie een codicil staat
hoort bij het veld Codicil
Dit veld gaat niet over je nalatenschap
Het veld Codicil staat in de Wegwijzer onder orgaandonatie, en dat is geen vergissing. Voor het ter beschikking stellen van je lichaam aan de wetenschap is een eigenhandig geschreven wilsbeschikking wettelijk vereist. Dat document is precies wat hier bedoeld wordt.
Heb je nog een oud papieren donorcodicil in je portemonnee: het Donorregister adviseert te controleren of je keuze daar geregistreerd staat. Het register is wat er nu geldt.
Een codicil over je spullen — wie je ring krijgt, wie de schilderijen — is iets heel anders en staat op de pagina Persoonlijke objecten. Daarvoor bestaat in de Wegwijzer nu geen veld.
Eén ding dat je vandaag kunt doen
Kijk na wat er nu bij je naam in het Donorregister staat. Dat kost een paar minuten met DigiD, en het is het enige onderdeel van deze pagina waar niets doen ook een keuze is die geldt.
Bronnen: Rijksoverheid.nl over orgaandonatie (actieve donorregistratie en de herinneringsbrief van juli 2026) en over je lichaam ter beschikking stellen aan de wetenschap · Donorregister.nl over de vier keuzes en over het oude donorcodicil · het overzicht van de anatomie-afdelingen waar de Rijksoverheid naar doorverwijst.