Duurzame uitvaart
Bijna alles wat een uitvaart belast, zit in het vervoer van de mensen die komen. Niet in de kist, waar de meeste aandacht naartoe gaat.
De meeste aandacht gaat naar de kist, en dat is precies het onderdeel dat het minst uitmaakt. Het zwaarst weegt iets waar bijna niemand het over heeft: hoeveel mensen hoe ver rijden.
Deze negen keuzes staan daarom op volgorde van hoeveel ze schelen, niet op volgorde van hoe groen ze klinken. De eerste drie doen samen meer dan de rest bij elkaar, en ze kosten niets.
Duurzame keuzes, op volgorde van effect
Kies een plek dichtbij
Eén locatie in plaats van twee, en een plek waar de meeste mensen zonder lange rit kunnen komen. De grootste knop die je hebt: het vervoer van gasten weegt in het onderzoek het zwaarst van alle onderdelen.
In je Wensenkluis, bij Duurzaamheid en milieu
Waarom dit past
- Waarom mensen dit kiezen
- Het vervoer van gasten is het zwaarste onderdeel van de hele uitvaart. Een afscheid tien kilometer dichterbij scheelt honderd mensen elk twintig kilometer.
- Waar je op moet letten
- Dichtbij voor jou is niet dichtbij voor iedereen. Denk aan waar de mensen wonen die je verwacht, niet aan waar jij woont.
Eén locatie, niet twee
Kerk én crematorium, of aula én restaurant, betekenen dat honderd mensen twee keer instappen. Halveert het aantal ritten in één beslissing.
In je Wensenkluis, bij Duurzaamheid en milieu
Waarom dit past
- Waarom mensen dit kiezen
- Het halveert het aantal ritten in één beslissing. En het scheelt onrust op de dag zelf: mensen die net iets voelden, staan tien minuten later weer in de auto.
- Waar je op moet letten
- Niet elke locatie kan alles. Vraag na of er ruimte is voor koffie na afloop.
Samen rijden of een bus
Eén bus vanaf het station, of afspreken dat mensen met z’n vieren in een auto gaan. Vraagt regelen: iemand moet het organiseren en op de kaart zetten.
In je Wensenkluis, bij Duurzaamheid en milieu
Waarom dit past
- Waarom mensen dit kiezen
- Dit grijpt rechtstreeks in op het onderdeel dat het zwaarst weegt. Bovendien pakt het goed uit voor mensen die niet meer rijden.
- Waar je op moet letten
- Iemand moet het organiseren en het op de kaart zetten. Schrijf dus op dát je het wilt, dan hoeft niemand het te bedenken.
Natuurlijke kleding
Wol, linnen of katoen in plaats van synthetisch, en geen leren schoenen. Kosteloos: het is een keuze uit je eigen kast.
In je Wensenkluis, bij Duurzaamheid en milieu
Waarom dit past
- Waarom mensen dit kiezen
- Bij een crematie is natuurlijke kleding het advies, en op een natuurbegraafplaats is het verplicht. Het weegt bovendien zwaarder mee dan de kist.
- Waar je op moet letten
- Zeg erbij wélk kledingstuk je bedoelt en waar het ligt, anders wordt het alsnog het pak uit de kast.
Geen monument, of een steen van dichtbij
Een houten teken, een plant, een zwerfkei of helemaal niets. Steen komt vaak van ver, en het monument weegt zwaarder mee dan de kist.
In je Wensenkluis, bij Duurzaamheid en milieu
Waarom dit past
- Waarom mensen dit kiezen
- Een houten teken, een plant, een zwerfkei of helemaal niets zijn allemaal mogelijk. Op een natuurbegraafplaats is een steen doorgaans niet toegestaan.
- Waar je op moet letten
- Nabestaanden hebben soms juist behoefte aan iets tastbaars om naartoe te gaan. Als je geen monument wilt, zeg er dan bij wat er wél mag.
Een kist die afbreekt
Wilg, riet, karton, mycelium of een wade. Mooi, en het scheelt iets — maar minder dan de keuzes hierboven.
In je Wensenkluis, bij Duurzaamheid en milieu
Waarom dit past
- Waarom mensen dit kiezen
- De kist is een klein deel van het totaal. Dat maakt hem geen slechte keuze: hij is zichtbaar, hij zegt iets over jou, en de meeste varianten moeten besteld worden — dus dit is er één om nú op te schrijven.
- Waar je op moet letten
- Kies hem omdat je hem mooi vindt, niet omdat je denkt dat het de grootste milieuwinst is. Dat is het niet.
Bloemen van het seizoen
Uit de tuin, van de markt, of van een kweker uit de buurt. Kosteloos of goedkoper dan rozen die zijn ingevlogen.
In je Wensenkluis, bij Duurzaamheid en milieu
Waarom dit past
- Waarom mensen dit kiezen
- Seizoensbloemen uit Nederland vragen geen vliegtuig en geen verwarmde kas. En een tak uit de eigen tuin heeft bovendien een verhaal.
- Waar je op moet letten
- Kunstbloemen zijn géén duurzaam alternatief: op een natuurbegraafplaats worden ze geweigerd omdat ze niet afbreken.
Minder drukwerk
Een digitale aankondiging naast een kleine oplage kaarten, in plaats van tweehonderd stuks. Kosteloos, en zonder enige moeite te doen.
In je Wensenkluis, bij Duurzaamheid en milieu
Waarom dit past
- Waarom mensen dit kiezen
- Papier en post zijn geen groot onderdeel, maar het is wel een keuze die je zonder enige moeite kunt maken — en veel mensen willen de kaart toch al digitaal ontvangen.
- Waar je op moet letten
- Er is een generatie die de papieren kaart bewaart. Kies dus niet alles-of-niets maar een kleinere oplage.
Een kleiner afscheid
Minder mensen betekent minder ritten. Dat klopt rekenkundig, en het is tegelijk een naar argument om op te kiezen.
In je Wensenkluis, bij Duurzaamheid en milieu
Waarom dit past
- Waarom mensen dit kiezen
- Als vervoer het zwaarst weegt, is het aantal gasten de grootste variabele. Wie sowieso een klein afscheid wil, kan dat gerust ook zo noemen.
- Waar je op moet letten
- Doe dit niet ómdat het duurzamer is. Wie erbij mag zijn is een vraag over mensen, niet over uitstoot — en voor je naasten is dat afscheid er ook.
Waar de winst zit
en waar de onderzoeken het niet over eens zijn
Wat het onderzoek laat zien
Wat het zwaarst weegt
Het vervoer. In het onderzoek van de TU Delft komt het grootste deel van de uitstoot vóór de uitvaart uit de auto’s van de mensen die komen. Alles wat ritten scheelt — dichterbij, één locatie, samen rijden — doet dus meer dan de andere keuzes bij elkaar.
Wat minder uitmaakt
De kist. Die krijgt de meeste aandacht en is het minst bepalend. Dat is geen reden om er niets van te vinden: hij is zichtbaar, hij zegt iets over jou, en de meeste varianten moeten besteld worden. Alleen: kies hem omdat je hem mooi vindt.
Wat er niet uit komt
Of begraven of cremeren beter is. Het onderzoek uit 2005 zet ze naast elkaar met een vergelijkbare score; latere onderzoeken komen tot andere uitkomsten en daar is discussie over. Wie zegt dat het antwoord vaststaat, zegt meer dan de cijfers dragen.
Wat je nu kunt opschrijven
Kort is beter dan volledig. Deze zinnen kun je letterlijk in je Wensenkluis zetten. Hoe concreter jij het opschrijft, hoe minder je naasten hoeven te bedenken — en een paar van deze keuzes werken alleen als ze op de kaart staan.
„Kies een locatie dichtbij, zodat de meeste mensen zonder lange rit kunnen komen.”
de grootste knop die je hebt„Alles op één locatie. Geen tweede rit voor de gasten.”
halveert het aantal ritten„Zet op de kaart dat mensen samen kunnen rijden, of regel één bus vanaf het station.”
werkt alleen als het op de kaart staat„Natuurlijke kleding: wol, linnen of katoen, en geen leren schoenen.”
zeg erbij welk kledingstuk, en waar het ligt„Bloemen van het seizoen, uit Nederland of uit de tuin. Geen ingevlogen rozen.”
kosteloos of goedkoper„Geen grafmonument, of een steen van dichtbij. Een houten teken of een plant mag ook.”
zeg erbij wat er wél magBloemen zijn geen bijzaak. Ze zijn deel van de sfeer, de uitstraling, het gevoel van de dag.
Bron: het onderzoek naar de milieubelasting van een uitvaart van de TU Delft (Han Remmerswaal, 2005), beschreven in het universiteitsblad Delta. Latere onderzoeken komen op onderdelen tot andere uitkomsten; de volgorde van deze pagina volgt het punt waarover ze het eens zijn, namelijk dat het vervoer het zwaarst weegt. Er staan met opzet geen precieze scores per onderdeel op: die konden we niet bij de bron nakijken.